'Massage' dừa nước lấy mật bên bờ biển Mỹ Khê

'Massage' dừa nước lấy mật bên bờ biển Mỹ Khê Quảng NgãiNhững nhịp búa đều đặn trên cuống dừa giúp anh Thương thu hàng nghìn lít mật mỗi vụ, đồng thời tạo trải nghiệm mới cho du khách tại rừng dừa Mỹ Khê. Buổi sáng cuối tháng 6, anh Nguyễn Thương, 36 tuổi, len lỏi giữa rừng dừa nước rậm rạp dọc sông Kinh, gần biển Mỹ Khê, thu những túi mật treo trên cuống cây. Sau khi lấy mật, anh cầm chiếc búa đầu cao su gõ chậm, đều dọc cuống dừa.

Mỗi nhịp búa làm cuống rung nhẹ nhưng không bị dập. "Đây là công đoạn 'massage', giúp cuống tiết mật nhiều và lâu hơn", anh nói.Thương lớn lên bên rừng dừa nước rộng khoảng 12 ha.

Trước đây, người dân chủ yếu cắt lá lợp nhà, lấy quả ăn nên loại cây này chưa mang lại nhiều giá trị kinh tế.Tốt nghiệp ngành điện công nghiệp, khoảng 10 năm trước anh sang Nhật Bản làm thực tập sinh. Qua những người bạn nước ngoài, Thương lần đầu biết mật dừa nước được sử dụng để sản xuất đồ uống và nhiều sản phẩm chế biến.

Anh Nguyễn Thương dùng búa massage vào cuống cây dừa nước bên sông Kinh. Ảnh: Phạm Linh Sau ba năm trở về, anh từng học nghề nuôi rắn ở miền Tây nhưng thất bại, số tiền tích góp gần như cạn kiệt. Thương sau đó làm công nhân tại Khu công nghiệp VSIP Quảng Ngãi, đồng thời tìm hướng phát triển kinh tế tại quê nhà.

Hơn 4 năm trước, trong một lần chèo xuồng trên sông Kinh, nhìn những buồng dừa nước trĩu quả, anh nhớ lại các sản phẩm từng thấy ở Nhật và bắt đầu tìm hiểu cách khai thác mật.Ban ngày đi làm, chiều tối Thương chèo ghe vào rừng thử nghiệm. Tài liệu chủ yếu bằng tiếng Anh, trong khi ở địa phương chưa có người làm để anh học hỏi.

Có hôm anh ở lại giữa rừng đến nửa đêm.Qua nhiều lần thử, Thương nhận thấy nếu chỉ chặt buồng quả, cuống dừa tiết rất ít mật và dừng sau một đến hai ngày. Muốn kéo dài thời gian khai thác, cuống phải được tác động đều đặn trước khi cắt.

Không ít người cho rằng việc dùng búa gõ vào cuống dừa là vô ích. Tuy nhiên, sau hai năm thử nghiệm, Thương nghỉ việc để tập trung sản xuất, dù khi đó hai con còn nhỏ và thu nhập chưa ổn định. Dùng búa "massage" cây dừa nước lấy mật bên bờ biển Mỹ Khê Anh Nguyễn Thương lấy mật trong rừng dừa nước ven sông Kinh.

Video: Phạm Linh Bí quyết từ nhịp búaDừa nước, tên khoa học Nypa fruticans, thuộc họ Cau nhưng có thân nằm dưới bùn, chỉ lá và cuống hoa vươn lên mặt nước. Trên mỗi cụm hoa có hoa cái hình cầu ở đỉnh, các nhánh hoa đực mọc phía dưới. Sau thụ phấn, phần hoa cái phát triển thành buồng quả.

Theo Thương, khi buồng dừa khoảng ba tháng tuổi, anh bắt đầu dùng búa cao su gõ dọc cuống mỗi ngày, liên tục trong một tháng. Búa do anh tự chế, tạo lực vừa đủ tác động vào mô nhưng không làm cuống tổn thương.Sau giai đoạn "massage", buồng quả được cắt bỏ, vết cắt bọc túi nylon để hứng mật.

Hàng ngày, người làm phải cắt một lớp mỏng ở đầu cuống để giữ bề mặt thông thoáng, giúp mật tiếp tục chảy.Mỗi cây có thể cho khoảng 0,7-1 lít mật một ngày, kéo dài gần một tháng. Mật tươi có vị ngọt thanh, hơi lợ, có thể uống trực tiếp sau xử lý hoặc cô đặc để bảo quản lâu hơn.

Trung bình 8 lít mật tươi tạo được một lít mật cô đặc.Từ nguyên liệu này, Thương phát triển sản phẩm mật tươi và cô đặc mang thương hiệu NipaHome. "Nipa" nghĩa là dừa nước, còn "Home" là nhà, thể hiện cuộc sống của gia đình gắn với khu rừng, anh giải thích.

Hiện cơ sở khai thác khoảng 4.000 lít mật tươi trong mỗi vụ kéo dài nửa năm, sản xuất được khoảng 500 lít mật cô đặc. Với giá khoảng 500.

000 đồng một lít, cơ sở đạt doanh thu hàng chục triệu đồng mỗi tháng. Mật dừa có thể được cho vào ly uống, khi vừa tiết ra từ cuống. Ảnh: Phạm Linh Kết hợp khai thác mật với du lịchNgoài bán sản phẩm, Thương liên kết Hợp tác xã Nông nghiệp và Du lịch cộng đồng Mỹ Khê, nơi khoảng 50 người dân tham gia phục vụ khách.

Vào cuối tuần hoặc các dịp có sự kiện, anh chèo thuyền đưa du khách len lỏi qua rừng dừa nước ven sông Kinh, dòng sông dài khoảng 7 km nối Cửa Đại với cảng Sa Kỳ. Khách được xem cách gõ búa, cắt cuống và hứng mật, sau đó nếm thử sản phẩm tại chỗ.Khi thuyền cập bụi dừa, Thương dùng búa gõ đều lên cuống hoa rồi mở túi hứng cho khách quan sát dòng mật trong chảy ra.

Hoạt động này vừa tạo trải nghiệm mới, vừa giúp giới thiệu cách khai thác và chất lượng sản phẩm. Rừng dừa nước sông Kinh bên bờ biển Mỹ Khê. Ảnh: Phạm Linh Thương dự định mở rộng vùng khai thác bằng cách liên kết với các hộ dân quanh rừng dừa Mỹ Khê, đồng thời đầu tư thiết bị để tăng sản lượng, kiểm soát chất lượng và phát triển thêm các sản phẩm chế biến.

Ông Lê Văn Tài, Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh Quảng Ngãi, đánh giá mô hình đã khai thác hiệu quả nguồn nguyên liệu dừa nước tại địa phương và có khả năng mở rộng.Trung tâm đang trình Sở Công Thương thẩm định phương án hỗ trợ cơ sở đầu tư dây chuyền sản xuất mật dừa nước cô đặc từ nguồn kinh phí khuyến công địa phương. "Việc hỗ trợ máy móc nhằm khuyến khích cơ sở ứng dụng công nghệ, nâng năng suất, chất lượng và tạo sản phẩm đặc trưng cho địa phương", ông Tài nói.

Phạm Linh